“De oorsprong van de koers begint 500 miljoen jaar geleden”

De schoolbanken van het Go! Atheneum in Gent worden vanavond niet bezet door leerlingen, maar door leden van Nautilus. "Nautilus is een vereniging voor verzamelaars van mineralen, fossielen en gesteenten in het Gentse”, vertelt voorzitter Frank. “We bestaan al meer dan vijftig jaar en zetten ons in om de aardwetenschappen aantrekkelijk te maken. Op een avond als deze willen we vooral een goede sfeer creëren. Iedereen heeft z’n eigen domein, hier komt dat samen.”

Miljoenen jaren worden gereduceerd tot enkele zinnen. De tijd gaat snel vanavond. Uiteraard heeft Jasper het tempo en de diepgang aangepast aan zijn publiek, dat de nodige voorkennis heeft. Ik weet er zelf niet veel van, maar vind het erg boeiend en leer veel bij.

• Ik kom te weten dat er in de periode dat het Kempisch Bekken ontstond - waar de Limburgse steenkool te vinden is - reusachtige insecten en reptielen rondliepen, bijvoorbeeld duizendpoten van meer dan een meter lang. Dat was te danken aan het hoge zuurstofgehalte op onze aarde.
• Of dat de Kempen en Ardennen overspoeld werden door een azuurblauwe tropische zee met koraalriffen, aan de evenaar. De kalkstenen die toen gevormd werden, vormen nu een gatenkaas diep onder de grond en zitten vol warm water waar we nu onze huizen mee kunnen verwarmen of waarin we aardgas kunnen opslaan.
• En dat de steenkool voortkomt uit oerbossen die een kilometers dik pakket hebben gevormd in onze ondergrond.

“Onze baksteen in de maag hebben we dan weer onder andere te danken aan de Boomse klei uit het Paleogeen.” Jasper gaat enthousiast door. “Tweehonderd meter onder die kleilaag in Mol doen we trouwens onderzoek naar de opslag van radioactief materiaal. Boomse Klei heeft vele laagjes en zorgt voor een mooie klimaatstudie. In het Neogeen trekt de zee zich steeds verder terug en het leven neemt vormen aan die we vandaag kennen. In de groene zanden van Antwerpen vinden we vaak walvissen terug in bouwputten.”

Ik zie mensen in het publiek bevestigend knikken.

“Het Neogeen is erg belangrijk voor ons grondwater: het is een van de belangrijkste drinkwaterpakketten van Vlaanderen naast de Maas. Het Quartair, vanaf zo’n twee miljoen jaar geleden, is een opeenvolging van ijstijden. Aan het einde van die periode sterven de meest fascinerende dieren uit de recente prehistorie uit, denk aan de mammoet.”

We reizen verder door de tijd en komen bij het ontstaan van de Schelde: “Alle rivieren waterden af naar de Noordzee in noordoostelijke richting. Tijdens de ijstijden ontstond de voorloper van de Schelde in de Vlaamse Vallei, die zich diep insneedt in het landschap en naar het westen toe stroomde. Een winderige periode zorgt voor het ontstaan van zandruggen, en zo werd de Schelde boven Gent afgedamd. Vijftiendduizend jaar geleden vond de Schelde uiteindelijk een nieuwe weg via Antwerpen.”

Met die woorden eindigt de geologische tijdreis door Vlaanderen. Om af te sluiten kijkt Jasper naar de toekomst en raakt hij het onderwerp klimaat nog even aan: “We leven in een kort hof van eden. Als de temperatuur te snel stijgt, stevenen we af op een nieuwe massa-extinctie, veel sneller dan voorzien. Als we niets meer zouden uitstoten, wacht ons dan weer de langzame overgang naar een volgende ijstijd!”

Het enthousiasme bij het publiek om meer te lezen is duidelijk groot, want de boeken van Jasper gaan vlot over de toonbank. Ondertussen keuvel ik nog even na met Frank, en later met Jasper. Frank: “Ik heb contact gezocht met Jasper nadat ik hem op de radio gehoord had. Dit is de eerste keer dat we iemand uitnodigen via Auteurslezingen.be.” Jasper: “Voor mij is het ook de eerste keer. Het werd me aangeraden door andere auteurs. Fijn is dat je eerlijk wordt vergoed als je via auteurslezingen werkt en dat het team veel van de administratie op zich neemt.”

Verslag door Bob Van Mol.